مدیریت صنعتی پیام نور آبادان - مفاهيم علم اقتصاد

مفاهيم علم اقتصاد

تورم در بين ساير مفاهيم علم اقتصاد از قبيل ماليات، نقدينگي، کارآفريني و دهها مفهوم ديگر از اهميت خاصي در بين عموم مردم بر خوردار است.
تورم به وضعيت يا موقعيتي گفته مي شود که درآن قيمت ها به طور مداوم درحال افزايش باشند، به طوري که اگر قيمت ها کنترل نشوند به صورت مداوم و با سرسختي افزايش مي يابند. دولت هايي که با شرايط تورمي مواجه مي شوند، معمولا با وضع قوانين مي کوشند تا درکوتاه مدت با کنترل قيمت ها تاحدي از افزايش آنها جلوگيري کنند. بايد توجه داشت حتي اگر دراين زمينه موفقيت هاي چشمگيري نيز حاصل شود، شرايط تورمي هنوز وجود خواهد داشت و به محض تعويض قوانين مزبور، تورم واقعي بروز خواهد کرد. به علاوه، چنين قوانيني معمولا به سادگي قابل اجرا نيستند و در بلندمدت به تنهايي نمي توانند مشکل تورم را حل وفصل نمايند.
براساس تعريف فوق، هرنوع افزايشي درسطح قيمت ها را نمي توان تورم دانست; افزايش قيمت ها بايد «مداوم و مقاوم» باشد. براي نمونه اگر به علت خشکسالي در يک سال قيمت ها افزايش يابد، يا در اثر تغييرات فصلي قيمت تعدادي از کالاها و سطح عمومي قيمت ها افزايش يابد، چنين افزايشي «مداوم و مقاوم» نيست و به همين دليل تورم تلقي نمي شود. در شرايطي ديگر ممکن است در اثر حذف سوبسيد پاره اي از کالاها، افزايش حقوق و عوارض گمرکي يا افزايش ماليات ها در يک سال، قيمت برخي کالاها افزايش يابد و به دنبال آن سطح عمومي قيمت ها نيز بالا رود، چنين افزايش هايي معمولا «مداوم و مقاوم» نيستند و باتوجه به تعريف پيش گفته، تورم تلقي نمي شوند. البته بايد توجه داشت، کاربرد لغت «مداوم» در اين تعريف به اين معنا نيست که سطح عمومي قيمت ها بايد طي چند سال يا چند ماه درحال افزايش باشد تا تورم حاصل شود، بلکه در صورتي که جهت کلي حرکت قيمت ها طي چند سال، افزايشي باشد، حتي با وجود کاهش محدودي در دوره هاي کوتاه تر (مثلا طي يک يا دو ماه) وضعيت اقتصادي کشور تورمي تلقي مي گردد. اگر چه تورم از نگاه جامعه افزايش بيش ازحد قيمت ها تلقي مي شود، اما در واقع به بنيان هاي اساسي فعاليت اقتصادي جامعه مرتبط است. بنيان هايي که موجب «تقاضاي بيش ازحد»، «درآمد پولي بيش از اندازه» و «عدم امکان گسترش به موقع ظرفيت هاي توليدي» مي شوند.
به چه علت بايد از بروز تورم جلوگيري کرد يا تورم موجود را مهارنمود؟ در پاسخ بايد گفت که تورم سريع و مدت دار سبب به هم ريختگي بافت هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جامعه مي شود و از کارکرد موثر و مفيد نهادهاي قانون گذارو سياست گذار و همچنين مديريت جامع جلوگيري مي نمايد. همچنين سبب ايجاد بي عدالتي هاي اجتماعي و اقتصادي ناخواسته بسيار مي گردد و در نهايت ثبات سياسي و اقتصادي کشور را به مخاطره مي اندازد.
تورم سبب توزيع مجدد درآمد و ثروت بدون توجه به ضابطه کار و کارآيي مي شود و لذا چنين توزيع مجددي در بسياري از موارد از نظر اجتماعي ناعادلانه است. درشرايط تورمي، درآمد پاره اي از افراد کمتراز نرخ تورم و درآمد برخي بيش از نرخ تورم افزايش خواهد يافت. گروه اول که شامل اکثريت افراد روزمزد و حقوق بگير، معلمان، اساتيد دانشگاه ها، کارمندان ادارات وغيره مي شود از تورم حاصل شده، متضررخواهند شد. اما دسته ديگر که اکثرا در فعاليت ها و خدمات تجاري و بازرگاني و به ويژه واسطه گري مشغول هستند، شاهد افزايش هاي بادآورده و چشمگيري در درآمدهاي خود خواهند بود. چنين تغييراتي مي تواند آثار رواني بسيارمضري در سطح جامعه گذارده و موجب افت شديد و اساسي کارآيي توليد شود; به علاوه اين کاهش و افزايش ناگهاني در سطح درآمدهاي افراد از نظر اجتماعي نيز عادلانه نيست. اگر از اقشار متوسط جامعه پرسيده شود که چرا تورم يک مساله اجتماعي است احتمالا در پاسخ اظهار خواهند داشت که تورم، آن ها را فقيرتر مي کند.
همچنين درشرايط تورمي، قيمت نسبي کالاها و خدمات صادراتي کشور در بازارهاي صادراتي افزايش و قيمت نسبي کالاها و خدمات وارداتي به کشور کاهش مي يابد. در صورت نبودن کنترل تجارت خارجي، اين امر باعث کاهش صادرات و افزايش واردات مي گردد. رويه هاي معمول کسب و کار و تجارت در اثر تورم دچار تغييرات فراواني مي شود و اين مسئله، اختلالات زيادي در امر توليد و مبادله ايجاد مي کند. اين نکته نيز قابل توجه است که نظام هاي مالياتي، جرايم قانوني وغيره که براساس فرض تلويحي قيمت هاي ثابت تدوين شده اند، تماما در اثر تورم دچار تغيير مي شوند و درشرايط تورمي هدف قانون گذار درهيچ يک ازاين موارد نمي تواند عينا عملي گردد. به ديگر سخن، در شرايط تورمي قسمت مهمي از وظايف قانون گذاري به اجبار از ارگان هاي مسوول سلب و به گونه ناخواسته اي به عهده تورم گذاشته مي شود.
درمورد چگونگي پديدآمدن تورم نظرات گوناگوني وجود دارد که هريک منشا اين پديده را به طور مستقل بررسي مي کند، درحالي که در دنياي واقعي ممکن است تورم با ترکيبي از اين نظريات قابل توضيح باشد:
1- نظريه پولي و تورم (نظريه مقداري پول) 2- نظريه تورم فشار تقاضا 3- نظريه تورم فشار هزينه (تورم رکودي) 4- تورم ساختاري
درادامه به توضيح اين نظريات مي پردازيم اما به دليل اهميت نظريه اول آن را با تفصيل بيشتري بيان مي داريم. همانطورکه ذکر شد، تورم عبارت است از افزايش سطح قيمت ها و قيمت عبارت است از نرخي که براساس آن پول با جنس يا با نوعي خدمت مبادله مي شود. براي اين که به مفهوم قيمت پي ببريم بايد ماهيت پول را بشناسيم. اقتصاددانان تعريفي ويژه اي از پول دارند. ازنظر يک اقتصاددان، پول مجموعه اي از دارايي هاست که در معاملات مورد استفاده قرار مي گيرد (ريال هايي که در دست مردم است مجموعه پول هاي کشور را تشکيل مي دهد). مقدار پول در دست مردم را «حجم پول» مي نامند. در يک سيستم اقتصادي که از پول کالايي استفاده مي شود، حجم پول برابر با کل کالاي در گردش آن سيستم است. در سيستم پول کالايي ، يک کالا به عنوان معيار سنجش ارزش مورد استفاده قرار مي گيرد. متداولترين نمونه اين نوع پول، طلا بوده است.
در سيستم اقتصادي که از پول اعتباري يعني پولي که پشتوانه آن، طلا يا توليد ملي است- استفاده مي شود، دولت حجم پول را تحت نظارت و کنترل دارد و به موجب قانون، نشراسکناس انحصارا در اختيار دولت است. درست همان گونه که تعيين ميزان ماليات و ميزان خريدهاي دولت از ابزارهاي سياست گذاري دولت به حساب مي آيد، ميزان عرضه پول هم درسايه اجراي سياست هاي دولت مشخص مي شود. در بسياري از کشورها مسووليت کنترل عرضه پول به عهده بانک مرکزي است و عبارت بانک مرکزي روي همه اسکناس ها درج شده است. کنترل عرضه پول را «سياست پولي» کشور مي نامند. حال ببينيم حجم پول چگونه بر سيستم اقتصادي اثر مي گذارد؟ مردم پول را براي انجام دادن معامله مي خواهند، هراندازه در معاملات موردنظر خود به پول بيشتري نياز داشته باشند، مقدار بيشتري پول نگه داري خواهند کرد. بنابراين ميزان يا حجم پول در يک سيستم اقتصادي با تعداد اسکناسي که مبادله مي شود، رابطه اي تنگاتنگ دارد.
رابطه بين معاملات و پول به اين صورت است: تعداد معاملات * قيمت= سرعت گردش پول * حجم پول
طرف راست اين معادله مربوط به معاملاتي است که در طي يک دوره مشخص زماني براي مثال يک سال انجام مي شود. به بيان ديگر، تعداد معاملات عبارتست از دفعاتي که درطي يک سال کالاها يا خدماتي در ازاي پول رد و بدل مي شود. حاصل ضرب تعداد معاملات و قيمت برابراست با تعداد اسکناس هايي که دريک اقتصاد رد و بدل شده است. طرف چپ اين معادله نشان دهنده پول هايي است که انجام دادن معاملات را ميسر ساخته است. مفهوم حجم پول را که قبلا توضيح داديم. سرعت گردش پول نشان دهنده دفعاتي است که يک اسکناس در طي يک دوره مشخص زماني دست به دست مي شود که اغلب ثابت فرض مي شود.
البته تعيين ميزان معاملات کار چندان ساده اي نيست، ازاين رو به جاي آن، رقم توليد کل را قرارمي دهند. معاملات و توليد کل رابطه تنگاتنگي با يکديگر دارند. چراکه هرچه يک سيستم اقتصادي بيشتر توليد کند، مقدار بيشتري کالا خريد و فروش مي شود. ارزش ريالي معاملات تقريبا با ارزش ريالي توليدات متناسب است; البته اين دو مقدار شبيه به هم نيستند. اگر سرعت گردش پول درابتداي روند تور مي ثابت باشد، درجريان تورم ثبات مزبور بالاخره حفظ نخواهد شد و عوامل رواني و انتظارات تورمي معمولا باعث ايجاد تمايل به افزايش آن خواهد گرديد. چرا که تصور افزايش قيمت يک کالا موجب مي شود، افراد براي خريد آن کالا ترغيب شوند، بنابراين تعداد خريد و فروش ها و سرعت گردش پول افزايش خواهد يافت. در اين شرايط اگر الگوي توزيع درآمد در جامعه بسيار نامتعادل باشد و اگر جامعه به علل بنيادي (مثلا انقلاب يا جنگ) درشرايط محدوديت عرضه کالا قرارگيرد و هيچ کنترلي برشبکه توزيع اعمال نگردد; به احتمال زياد سرعت گردش پول به نحو چشمگيري افزايش خواهد يافت و درغير اين صورت، احتمالا تغييرات آن ناچيز خواهد بود.

پيام نور آبادان-دانشگاه پيام نورآبادان-سايت دانشگاه پيام نور آبادان-سايت دانشگاه پيام نور ابادان-سايت مديريت آبادان-مديريت بينش-مديريت مبتني بر هدف-پيام نور ابادان-جزوات اقتصاد دانشگاه پيام نور-آموزش مجازي-
دانشگاه پيام نورابادان-رشته موجود در پيام نور آبادان-سايت مديريت آبادان-پرتال دانشگاه پيام نور آبادان-پرتال دانشگاه خوزستان-سايت تخصصي مديريت-سايت تخصصي مديريت صنعتي-سايت مديريت-سايت مديريت-
سايت انتخاب واحد دانشگاه پيام نور آبادان-سايت انتخاب واحد دانشگاه پيام نور-آموزش مديريت-آموزش اقتصاد-اخبار اقتصادي-طرح تحول اقتصادي-سياستمالي-مقالات مديريت-مقالات اقتصادي-پيام ابادان-پيام آبادان-پيام نورابادان-پيام نورآبادان-عرضه-تقاضا-
MANAGEMENT-MANAGER-WWW.PNU.AC.IR-WWW.REG.PNU.AC.IR

+نوشته شده در سه شنبه چهارم فروردین 1388ساعت1:10توسط میلاد رشیدی حمید |